Deze Dag in de Geschiedenis





14 december - Dirk Jan de Geer dag 1870

CHU-verkiezingsposter

CHU-verkiezingsposter


14 december in Groningen:


1870

Geboortedag NL politicus-bestuurder jhr. Dirk Jan de Geer (1870-1960), in Groningen. Zoon van een hervormd predikant. CHU. Hij was premier van 1926-29 en van 1939-40. In Londen (in ballingschap) verving koningin Wilhelmina hem in 1940 als premier door Pieter Gerbrandy omdat hij -tot woede van Winston Churchill- vrede met Adolf Hitler bepleitte. Na WO-II (in 1947) kreeg hij voor zijn pacifistische en defaitistische houding ťťn jaar voorwaardelijke celstraf van de 'Bijzondere Raad van Cassatie' en werd hij ontslagen als minister van staat. In 1950 werden hem bovendien al zijn onderscheidingen afgenomen. Hij overleed in 1960 in Soest.



1922
Geboortedag GR journalist-publicist en PR-man Addie Boerma (Addeke Boerma, 1922-2013). Zoon van een reder. Hij was Hoofd Voorlichting van de Provincie Groningen. Eerder had hij een persbureau in Groningen. Initiatiefnemer (in 1984) en promotor van het het Groninger provincieschip 'Voorwaarts Voorwaarts'. In de jaren '60 en '70 verzorgde hij een scheepvaartrubriek voor de RONO. Hij schreef ook boeken over scheepvaart. Kreeg het Bundesverdienstkreuz van de Bondsrepubliek Duitsland. Hij overleed in 2013.


1955
OfficiŽle opening van het nieuwe 'Lido Theater' (of 'Lido bioscoop') aan de Hendrik Westerstraat in Oude Pekela door burgemeester Andries Stolk (1914-2000). Theaterbaas Jan Hollemans van het Hollemans Concern in Veendam zou hier tot 1970 films vertonen. De openingsfilm is "The long gray line" ("Bakermat der helden"). De bioscoop -met CinemaScope projectie- heeft 450 stoelen. In de jaren '60 zou het aantal bezoekers sterk teruglopen en werden alleen nog karatefilms en seksfilms vertoond. Na de sluiting in 1970 deed het gebouw kort dienst als discotheek 'Lidoship' en als restaurant-dancing 'De Wieke'. In 1976 werd het inmiddels leegstaande pand door een felle brand verwoest.


1968
De 7e Oldambtrit -over 60 km.- wordt gewonnen door Hans van Helden uit Almkerk (die later als langebaanschaatser zou uitgroeien tot het 'enfant terrible' van de Nederlandse schaatswereld). Van Helden ontsnapt samen met Jeen van den Berg en verslaat hem in de eindprint. Bij de vrouwen wint Grietje Heeringa. De Oldambtrit, met start en finish in Scheemda, behoort tot de 14 natuurijsklassiekers die in Nederland gehouden worden.


1975
De Molukse jongeren die op 2-12-1975 een trein bij Wijster hadden gekaapt, geven zich over, na bemiddeling door ir. Johan Manusama en mevrouw Josina Soumokil. De resterende gijzelaars komen met de schrik vrij. Op de eerste dag van de kaping hadden de Molukkers drie mannen vermoord: machinist Hans Braam, die zich verzette tegen de kapers, en de passagiers Leo Bulter en Bert Bierling, die door de kapers werden geŽxecuteerd om hun eisen kracht bij te zetten.


1993
Het voorzittersduo Henk van der Wal en Wim Everards treedt aan bij FC Groningen. Er is een schuld van 2,8 miljoen gulden en de club gaat gebukt onder de nasleep van de 'zwartgeldaffaire'. Het duo zou drie jaar in functie blijven en de club voortvarend saneren.


2010
In de vroege ochtend kapseist ten noorden van Terschelling de 'Frisia' (HA38, Harlingen 38), een schelpenzuiger van visserijbedrijf-rederij De Rousant in Zoutkamp. De drie bemanningsleden verliezen door de ramp hun leven: schipper-kapitein Jan Tuin (46) uit Leens, tweede kapitein Jannes Lap (49) uit Leens en matroos Steven van der Broek (19) uit Groningen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid zou in 2012 vaststellen dat de Frisia 'niet zeewaardig' was, dat de schipper niet de vereiste papieren had, en dat veiligheidsregels waren overtreden; rederij De Rousant en de schipper werden verantwoordelijk gesteld voor het ongeluk. Ook de Rijksinspectie had gefaald.


2012
Laatste voorstelling -in de Stadsschouwburg in Groningen- van de 'Noord Nederlandse Dans' (voorheen 'Galili Dance'). Door het intrekken van de Rijkssubsidie valt na 15 jaar het doek voor het Groningse dansgezelschap. Galili Dance werd in 1997 opgericht door Itzik Galili. In 2009 nam Stephen Shropshire de leiding over en veranderde de naam in Noord Nederlandse Dans.

14 december in Nederland:


1913
In Amsterdam gaat het 'Bureau voor Muziekauteursrecht' (Buma) van start, kort na het invoeren van de Auteurswet 1912. Buma, opgericht op initiatief van componist-dirigent Jan van Gilse (1881-1944), heeft een wettelijk monopolie op het incasseren van vergoedingen voor de openbaarmaking van muziekwerken. Vanwege de opkomst van de grammofoonplaat zou de Buma in 1936 de 'stichting Stemra' oprichten (Stemra richt zich op het 'mechanisch reproductierecht', zoals het kopiŽren van muziek op cd's).


1923
Geboortedag NL schrijver en dichter Gerard Reve (Gerard Kornelis van het Reve, 1923-2006), in Amsterdam. Zoon van een communistisch journalist. 'Volksschrijver'. Was van 1948-59 getrouwd met dichter Hanny Michaelis, presenteerde zich later als homo en roomskatholiek. Schreef: "De avonden", "Lieve jongens". "Nader tot U", "Bezorgde ouders", "Moeder en zoon", "Brieven aan Matroos Vos", "Wolf", "Een circusjongen", "Nader tot U", "Oud en eenzaam", "Leve de dood", "Zalig pasen". Hij behoort (met Harry Mulisch en W.F. Hermans) tot 'De Grote Drie', de drie belangrijkste naoorlogse Nederlandse auteurs. Kreeg de P.C. Hooftprijs 1968 en de Prijs der Nederlandse Letteren 2001. Broer van schrijver-journalist en wetenschapper Karel van het Reve (1921-99). Hij overleed in 2006 in een Belgisch verpleeghuis aan de gevolgen van Alzheimer.


1931
Begin van de grote textielstaking in Twente en de Achterhoek: ruim twaalfduizend arbeiders leggen het werk neer omdat de 'Enschedesche en Twentsch-Gelderse Fabrikantenvereniging' hun lonen met vijf procent had verlaagd.


1931
Oprichtingsbijeenkomst in Utrecht van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB; de formele oprichting zou op 4 november 1932 plaatsvinden). De antiparlementaire en autoritaire NSB, die tot 1945 bestond, zou o.l.v. mede-oprichter Anton Mussert (1894-1946) ten tijde van de Tweede Wereldoorlog als collaboratiepartij fungeren. De partij haalde halverwege de jaren '30 maximaal 8% van de stemmen bij de verkiezingen.


1940
Geboortedag NL vredesactivist Mient Jan Faber, in Coevorden. Wiskundige. Invloedrijke lobbyist voor vrede en rechtvaardigheid. Hij was eerst voorzitter, en van 1974-2003 algemeen secretaris van het 'interkerkelijk vredesberaad' (IKV, aanvankelijk 'IKVOS'). Streed begin jaren '80 met succes tegen de plaatsing van kruisraketten in Nederland. Hij werd in 1994 politiek directeur van de 'Helsinki Citizens Assembly'.


1948
Geboortedag NL schrijver, dichter, columnist, presentator en verzamelaar Boudewijn BŁch (Boudewijn Maria Ignatius BŁch, 1948-2002), in Den Haag. Pools-Duitse vader, Italiaanse moeder. Hij werd in 1949 verkozen tot 'baby van het jaar' door een damesblad. Fantaserende jokkebrok (hij verzon veel van zijn 'waarheden' en zelfs zijn academische titels) en melancholieke wereldreiziger, bibliofiel, Goethe-kenner, Rolling Stonesfan, dodoliefhebber en rariteitenverzamelaar. Schreef: "De kleine blonde dood", "Het ijspaleis", "Het dolhuis", "Het bedrog", "Eenzaam", "Het geheim van Eberwein". TV: "BŁch", "De wereld van Boudewijn BŁch" (VARA), "Barend & Van Dorp" (RTL4). Broer van seksondernemer en TV-presentator Menno Buch (1951-2014).


1951
Geboortedag NL schaakgrootmeester Jan Timman (Jan Hendrik Timman), in Amsterdam. Zoon van twee wiskundigen. Bijnaam: 'Best of the West' (hij moest het lange tijd alleen afleggen tegen Russische grootmeesters). Hij verloor in 1993 een tweestrijd om de wereldtitel van Anatoly Karpov met 12Ĺ - 8Ĺ. Hij was tussen 1974 en 1996 negen keer schaakkampioen van Nederland. Schreef diverse schaakboeken.


1964
Geboortedag NL schaatsster, schaatscoach en arts Ingrid Paul (Dirkina Wilhelmina Paul), in Gouda. Ze kwam -zonder succes- uit op de Olympische Spelen van Calgary 1988. Ze was later schaatscoach in Canada, Noorwegen en Nederland (Team DPA, later Team Telfort). Eind 2009 kwam ze in opspraak door vermeende betrokkenheid bij een omkopingsschandaal uit 2006 waarin zou zijn geprobeerd om een startplek op de Olympische Spelen te kopen van een Poolse schaatsster voor Gretha Smit. Na 2011 werkte ze als medisch begeleider voor wielerploegen.


1972
In de "Barend Servet Show" (met IJf Blokker) van de VPRO-TV treedt een spuitjes schoonmakende dame op, die sterk doet denken aan koningin Juliana. Dat is aanleiding voor een rel die de VPRO veel opzeggingen kost. De VPRO zou ook een officiŽle berisping krijgen van KVP-minister Pieter Engels van CRM (kabinet-Biesheuvel).


1976
De Eerste Kamer verwerpt met 41 tegen 34 stemmen de 'abortuswet' van PvdA en VVD, die eerder door de Tweede Kamer was aangenomen. Vreugde in CDA-kring, woede bij de vrouwenbeweging.


1977
Oorlogsmisdadiger Pieter Menten (1899-1987) wordt in Amsterdam veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf (later gereduceerd). Menten had in Polen deelgenomen aan massa-executies van joden, hij had er kunstschatten getolen, en was 'HauptscharfŁhrer' en tolk voor de SS geweest. Hij had in 1949 al een jaar cel gekregen voor 'hulpverlening aan de vijand'; de ernst van zijn misdaden werd pas later duidelijk, o.a. dankzij speurwerk van de journalist Hans Knoop.


2006
RTV Drenthe presenteert Klaas Samplonius (1947) uit Meppel als nieuwe directeur-hoofdredacteur. Hij volgt Rob Staal op, die was vertrokken na ernstige interne conflicten. Samplonius was eerder o.a. programmaleider bij de TROS en daarnaast hoofdredacteur van "Twee Vandaag". Eerder was hij verslaggever en presentator van AVRO’s Radio Journaal en NOS-sport. Hij zou in april 2007 beginnen bij RTV Drenthe, maar zou daar al in 2010 weer vertrekken.


2011
Sterfdag NL cineast en televisieproducer Olga Madsen (1947-2011). Longziekte. Bijnaam: 'Moeder van de Nederlandse TV-soap'. Ze bewerkte vanaf 1990 de Australische soapserie "The Restless Years" tot "Goede tijden slechte tijden" (GTST). Andere soaps: "Onderweg naar morgen" en "Goudkust". Maakte de TV-serie "Wilhelmina".

14 december in de Wereld:


1799
Sterfdag US staatsman George Washington (1732-99), in Westmoreland County, Virginia. Hij was de eerste president van de Verenigde Staten, van 1789-97. Hij was ook was generaal, opperbevelhebber van de koloniŽn in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, en slavenhouder op zijn landgoed Mount Vernon in Virginia. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste en beste presidenten uit de Amerikaanse geschiedenis.


1819
Alabama treedt als 22ste staat toe tot de Verenigde Staten van Amerika.


1911
Een Noorse expeditie o.l.v. Roald Amundsen (1872-1928) bereikt als eerste de Zuidpool, 35 dagen eerder dan een expeditie van de Brit Robert Falcon Scott (1868-1912), die ook nog overleed op de terugweg.


1935
Geboortedag US actrice Lee Remick (Lee Ann Remick, 1935-91), in Quincy, Massachusetts. Films: "Days of wine and roses", "The long hot summer", "Anatomy of a murder", "A face in the crowd", "The omen", "Sometimes a great notion", "The Medusa touch", "Wait until dark", en een reeks televisiefilms. Ze overleed in 1991 aan nier- en leverkanker.


1956
De NAVO kiest de Belgische staatsman Paul-Henri Spaak (1899-1972) als secretaris-generaal (tot 1961).


1989
Sterfdag Russische wetenschapper Andrej Sacharov (Andrej Dmitrijevitsj Sacharov, 1921-89). Woorvoerder van de democratische oppositie in de Sovjet-tijd. Hij kreeg de Nobelprijs voor de vrede in 1975. Werd verbannen naar Gorki, maar in eer hersteld door Michail Gorbatsjov in 1986.


1995
In Parijs wordt het 'Vredesakkoord van Dayton' getekend: de oorlog in BosniŽ is daarmee formeel ten einde. Het verdrag deelt BosniŽ en Herzegovina administratief op in twee entiteiten, namelijk de Federatie van BosniŽ en Herzegovina (51%) en de Servische Republiek (49%).


1998
Sterfdag Britse TV- en filmproducer lord Lew Grade (Louis Winogradsky, 1906-98). Hartstilstand. Produceerde: "The saint" (TV), "The big sleep", "Raise the Titanic", "Jesus of Nazareth".


2012
In het Amerikaanse stadje Newtown in Connecticut schiet de 20-jarige Adam Lanza thuis zijn moeder dood en daarna 26 slachtoffers in de Sandy Hook Elementary School (20 schoolkinderen -van 6 en 7 jaar- en 6 volwassen vrouwen die in de school werkten), met twee vuurwapens van zijn moeder. Daarna schiet hij zichzelf dood. Het is (dan) de op ťťn na dodelijkste moordpartij op een Amerikaanse school in de geschiedenis, na de schietpartij op Virginia Tech in 2007, in Blacksburg, Virginia.


2013
Sterfdag Ierse acteur Peter O'Toole (Peter Seamus O'Toole, 1932-2013). Ierse vader, Schotse moeder. Groeide op in het Engelse Leeds. Films: "Lawrence of Arabia", "The last emperor", "The lion in winter", "The ruling class", "Murphy's war", "The stunt man", "My favorite year", "Fairytale: a true story", "The final curtain", "Closing the ring", "Troy", "Venus". Hij was zwaar alcoholist. Begon als krantenverslaggever bij de 'Yorkshire Evening News'.

14 december in de Muziek:

Jane Birkin is jarig  (1946)

Jane Birkin is jarig (1946)




1911
Geboortedag US componist en orkestleider Spike Jones (Lindley Armstrong Jones, 1911-65), in Long Beach, CaliforniŽ. Orkest: 'Spike Jones and his City Slickers'. Muzikaal genie, grossierde in humoristische stuntmuziek. Songs: "Cocktails for two", "All I want for Christmas is my two front teeth", "Chloe", "Laura", "Leave the dishes in the sink, ma", "Oh! by jingo", "William Tell overture", "My old flame", "I wanna go back to West Virginia", "Der fuehrer's face". Trad met zijn orkest op in films als "Meet the people", "Bring on the girls" en "Variety girl". Hij overleed in 1965 aan de gevolgen van longemphyseem (hij was een zware roker).


1924
Geboortedag US zangeres-songwriter en musicalster Linda Hopkins (Melinda Helen Mathews, 1924-2017), in New Orleans. Blues, R&B, soul, gospel. Songs: "Shake a hand" (met Jacky Wilson), "Baby please come home", "As long as I live", "I'm a woman", "Me and dirty blues", "Sad and lonely". Musicals: "Me and Bessie", "Wild woman blues", "Black and blue". Ze begon als 11-jarige kindster onder de naam 'Lil Helen Matthews' en werd ontdekt door zangeres Mahalia Jackson (1911-72). Ze overleed in 2017.


1932
Geboortedag US zanger Charlie Rich (1932-95), in Colt, Arkansas. Rockabilly, jazz, blues, country, gospel. Songs: "Behind closed doors", "The most beautiful girl", "A very special love song", "Since I fell for you", "Big boss man", "Sittin' and thinkin'", "Who will the next fool be?". Hij overleed in 1995 aan een longziekte.


1942
Geboortedag US gitarist en componist Dick Wagner (Richard Allen Wagner, 1942-2014), in Oelwein, Iowa. Speelde bij o.a.: The Frost, Lou Reed ("Berlin", "Rock 'n roll animal"), Alice Cooper ("School's out", "Billion dollar babies"), Peter Gabriel ("Only women bleed", "How you gonna see me now"). Hij overleed in 2014 in Scottsdale, Arizona.


1943
Geboortedag Britse zanger, basgitarist en schrijver-publicist Frank Allen (Francis Renaud McNeice), in Hayes, Middlesex. Groepen: 'Cliff Bennett and the Rebel Rousers' (1961-64), 'The Searchers' (vanaf 1964, als opvolger van Tony Jackson; songs: "Take it or leave it", "Goodbye my love", "When you walk in the room", "Take me for what I'm worth", "Have you ever loved somebody"). Schreef de boeken: "Travelling man", "The Searchers and me".


1946
Geboortedag Engelse zangeres en actrice Jane Birkin, in Londen. Songs: "Je t'aime, moi non plus" (met Serge Gainsbourg, waar ze van 1968-80 mee getrouwd was). Films: "Blow up", "Death on the Nile", "La belle noiseuse", "Don Juan 73", "Evil under the sun", "Daddy nostalgia", "Ceci est mon corps", "Renťe". Dochter van actrice Judy Campbell.


1946
Geboortedag US zangeres Joyce Vincent Wilson, in Detroit. R&B, soul, jazz. Groep: 'Tony Orlando and Dawn'. Songs: "Knock three times", "Tie a yellow ribbon ('round the ole oak tree)", "Say, has anybody seen my sweet gypsy rose", "Who's in the strawberry patch with Sally", "Candida", "Carmen", "I play and sing".


1949
Geboortedag Engelse basgitarist Cliff Williams, in Romford. Groeide als tiener op in Liverpool. Groep: 'AC/DC', vanaf 1977. Songs: "Whole lotta Rosie", "Big gun", "Thunderstruck", "Highway to hell", "Money talks".


1958
Geboortedag Schotse zanger-songwriter, gitarist en toetsenist Mike Scott (Michael Scott), in Edinburgh. Groep: 'The Waterboys'. Songs: "The whole of the moon", "A girl called Johnny", "This is the sea", "Fisherman's blues", "I can see Elvis", "Do we choose who we love". Solo: "Bring 'em all in", "Still burning", "Rare, precious and gone".


1958
Geboortedag Engelse zanger Peter 'Spider' Tracy, in Eastbourne. Celtic punk. Groep: 'The Pogues' (1982-96, en vanaf 2001). Songs: "Irish Rover" (met 'The Dubliners'), "Fiesta", "Yeah, yeah, yeah, yeah, yeah", "Sunny side of the street", "Tuesday morning", "Fairytale of New York" (met Kirsty MacColl).


1963
Sterfdag US zangeres Dinah Washington (Ruth Lee Jones, 1924-63). Foute combinatie van alcohol en dieetpillen. Zong: "Mad about the boy", "Baby, get lost", "Good daddy blues", "I only know", "What a difference a day makes"; "Baby, you got what it takes" en "A rockin’ good way" (met Brook Benton). Ze trouwde zeven keer.


1977
PremiŤre van de Amerikaanse muziekfilm "Saturday Night Fever" van regisseur John Badham. Ikoon van de jaren '70 discocultuur. Met John Travolta als dansende winkelbediende 'Tony Manero' en muziek van o.a. 'The Bee Gees', 'The Trammps', 'Kool & The Gang' en David Shire.


  Zoeken




Zoek op dag/maand:

Datum


Zoek op maand:

Maand





©2017 RTV Noord (beta) | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden