Deze Dag in de Geschiedenis





23 november - Jan de Roos dag 1896

Jan de Roos (1896-1979) en zijn graf in Ureterp

Jan de Roos (1896-1979) en zijn graf in Ureterp


23 november in Groningen:


1833
Geboortedag GR politicus-bestuurder en landbouwer Jan Schepel (1833-1909), in Noordbroek. Boerenzoon. Liberaal. Antimilitarist. Hij was van 1865-71 burgemeester van Winsum (en tevens gemeentesecretaris). Daarnaast was hij en lid van provinciale staten (1868-74) en gedeputeerde (1871-74) van Groningen. Van 1874-1901 zat hij in de tweede kamer voor de Liberale Unie en zette zich in voor verbetering van landbouw en veeteelt en voor betere spoorwegverbindingen voor Noord-Nederland. Hij overleed in 1909 in Winsum.


1868
Hoofdingenieur Bernard van Diggelen (Bernard Pieter Gesinus van Diggelen, 1815-68) van Rijkswaterstaat maakt zich bij een inspectie van de herstelwerkzaamheden aan de sluis bij Statenzijl (gemeente Beerta) zo kwaad dat hij een beroerte krijgt en ter plaatse sterft.


1896
Geboortedag stad-Groninger straatzanger Jan de Roos (of Jan Roos, 1896-1979), op een boerderij in Ureterp. Zelfbenoemde kunstenaar en 'groot zanger' met een rijke fantasie en veel temperament (hij kon erg boos worden). Zong graag Verdi en Beethoven op de Grote Markt en in de Herestraat in de stad Groningen (en eerder ook in dorpen in de provincies Groningen en Friesland). Hij was herkenbaar aan zijn lange zwarte slipjas vol medailles en kettingen en zijn zwaaiende wandelstok. Was eerder boerenknecht in Ureterp, scheepsbouwer in Waterhuizen en grondwerker in Ten Boer. Hij woonde enige tijd in Loppersum en Stedum. Trad in 1970 als zanger op in het TV-programma "Voor de vuist weg" met Willem Duys. Hij werd -met zijn kettingen om- begraven in Ureterp. Zijn moeder Geertje Jongsma (1868-1932) kwam uit Opende.



1968
In een kaal weiland bij Eenrum begint de plaatselijke notaris C.N. Smit (1915?-2002), geholpen door zo'n 30 vrijwilligers uit het dorp, met de aanplant van zijn 'arboretum', tegenwoordig de 'Notoarestoen' (Notoarestoen Arboretum Eenrum) genoemd. De eerste dagen worden "77 bomen en 2550 kleine boompjes en struiken" geplant. De tuin zou mede dankzij de zoon van notaris Smit, Jan Steven Smit, uitgroeien tot een unieke attractie met 600 verschillende soorten rododendrons en 400 uitheemse boomsoorten, en ook o.a. stinzenplanten en wilde cyclaam.


1977
Bioscoop 'Grand Theatre' aan de Grote Markt in Groningen sluit de deuren. Het filmtheater was in bedrijf sinds 1930. In 1980 zou het leegstaande gebouw worden gekraakt door de actiegroep 'Ruimte voor Kultuur', die er later -met subsidiegeld- een alternatief theater- en muziekpodium wist te vestigen.


1985
Het Kuurbad in Nieuweschans (of 'bronnenbad', de eerste fase van het Kuurcentrum Nieuweschans, later 'Fontana Nieuweschans') gaat open voor het publiek. Het complex bevat een thermaalbuitenbassin met 36 graden warm bronwater, een sauna, solaria, en massagesalons. Tien dagen later, op 3-12-1985, zou het bronnenbad officieel worden geopend door staatssecretaris Piet van Zeil (1927-2012) van Economische Zaken en CdK Henk Vonhoff (1931-2010).


1998
Philips schrapt opnieuw banen in Stadskanaal: dit keer 218 van de 1100. De productie van 'klein signaal glasdiodes' wordt overgeplaatst naar lage-lonenland de Filipijnen. Philips zou in 2003 besluiten om de complete vestiging in Stadskanaal te sluiten.


1999
De benoeming van Ronald Koeman tot nieuwe trainer van Vitesse lekt uit. Op dat moment is hij nog rechterhand van trainer Louis van Gaal bij Barcelona. Op 1 januari 2000 zou Koeman inderdaad bij Vitesse Herbert Neumann opvolgen. In december 2001 stapte hij over naar Ajax (tot februari 2005).


2007
Sterfdag GR politicus-bestuurder en columnist-publicist Jan Beijert (1928-2007). Geboren in Smilde. PvdA. Bijnaam: 'de Onderkoning van Delfzijl'. Taalvaardige criticus met scherpe pen en bloemrijke woordkeus. Hij was columnist van o.a. Radio Noord (als "Onze man in de Havenstad"), Nieuwsblad van het Noorden ("Op het scherp van de snede") en Winschoter Courant. Hij was als wethouder in Delfzijl en directeur van de Woningstichting Delfzijl verantwoordelijk voor de snelle nieuwbouw in de havenstad i.v.m. de komst van Akzo en andere chemische bedrijven. Was 4 jaar voorzitter van de PvdA-fractie in Provinciale Staten van Groningen.


2011
Sterfdag GR dirigent en organist Charles de Wolff (Charles Johannes de Wolff, 1932-2011). Geboren in Onstwedde als zoon van een predikant. Bachkenner. Hij was de vaste dirigent van het Noordelijk Filharmonisch Orkest (NFO, van 1966-89), Toonkunstkoor Bekker en het Bachkoor Holland. Hij bespeelde alle grote orgels in het land.

23 november in Nederland:


1909
Geboortedag NL omroepbestuurder Emile Schüttenhelm (Emile Adrianus Schüttenhelm, 1909-2003), in Den Haag. Bijnamen: 'Oom Emile' en 'Sjuut'. Hij was van 1959-75 voorzitter van de NTS en (eerste) voorzitter van de NOS. Stond aan de wieg van 'TELEAC'. Hij was ook initiatiefnemer van het 'kijk- en luisteronderzoek' en medeoprichter van het Omroepmuseum.


1933
Geboortedag NL journalist, socioloog en politicus Ferry Hoogendijk (Ferdinand Alexander Hoogendijk, 1933-2014), in Gouda. Bijnaam in de jaren '70: 'het orakel van rechts Nederland'. Rechtse strateeg, bestrijder van links. LPF-politicus en tweede kamerlid in 2002. Was tot 2002 VVD-lid. Was redacteur en van 1972-85 hoofdredacteur van 'Elsevier' en 'Elseviers Magazine'. Was tot 1978 politiek commentator bij de AVRO-radio en TV. Schreef de thriller "In het holst van Hilversum". Kon niet typen. Verzamelde en verhandelde kunst (o.a. van de 'Cobra'-groep). Hij overleed in 2014.


1940
Het eerste nummer van 'De Waarheid' verschijnt als illegaal communistisch blad, met een hoofdartikel van Paul de Groot (1899-1986) tegen het Duitse en Engelse imperialisme. De Waarheid zou snel een prominente rol gaan spelen in het verzet. Na de oorlog werd het een CPN-partijdagblad en vervolgens een opinieweekblad (tot 1990).


1981
Geboortedag NL schaatser Stefan Groothuis, in Empe. Bijnaam: 'Bokito'. Sprinter, 1000 meter specialist. Goud op de Olympische spelen 2014 (Sotsji), 1000 meter. Wereldkampioen sprint 2012 (Calgary). Goud op WK afstanden 1000 meter (Heerenveen). Hij stopte in 2016 met topsport.


1990
Sterfdag NL schrijver-columnist Renate Rubinstein (Renate Ida Rubinstein, 1929-90). Multiple sclerose. Schreef: "Mijn beter ik", "Nee heb je", "Niets te verliezen en toch bang", "Met gepast wantrouwen". Schreef in 'Vrij Nederland' onder het pseudoniem 'Tamar'. Ze had jarenlang een geheime verhouding met Simon Carmiggelt (1913-87).


1993
De Drentse oud-gedeputeerde Jan Hollenbeek Brouwer (1923-2013) krijgt de 'culturele prijs van Drenthe'. Hij was een vervent voorvechter van het 'Drents eigene'. Streed jarenlang -en uiteindelijk met succes- voor een eigen omroep voor Drenthe, los van Radio Noord, en was de eerste voorzitter van Radio Drenthe, tot 1993.


1997
Sterfdag NL politicus Jacques Aarden (Jacobus Maria Aarden, 1914-1997). KVP, PPR. Stapte in 1968 uit de KVP-fractie in de tweede kamer en vormde de 'Groep-Aarden'. Nam enkele maanden later (met andere ex-KVP-ers en ex-ARP-ers) het initiatief voor de oprichting van de 'Politieke Partij Radikalen' (PPR) en werd daarvan de eerste politiek leider (1968-72) en lijsttrekker in 1971. Hij was van 1973-84 lid van de Raad van State.


1999
Wethouder van de gemeente Assen Willem Homan, oprichter van de Politiek Logisch Oprechte Partij (PLOP), en (dan) zijn vrouw Geesie Homan (her)openen aan de Rolderstraat in Assen hun vernieuwde 'grootste seksshop van Noord-Nederland' onder de naam 'Super Sexy Shop Erotika'. In 2000 zou Homan zijn wethouderszetel opgeven omdat hij 'zo overspannen is als een kanarie'. Later zou hij zijn activiteiten verplaatsen naar Leeuwarden.


2002
Sterfdag NL schrijver-dichter, columnist en presentator Boudewijn Büch (Boudewijn Maria Ignatius Büch, 1948-2002). Hartstilstand. Bekende Nederlander. Vrolijk fantaserende jokkebrok (hij verzon veel van zijn 'waarheden', zelfs zijn academische titels, en vervalste zijn geschiedenis). Melancholieke wereldreiziger, bibliofiel, Goethe-kenner, Rolling Stonesfan, dodoliefhebber en rariteitenverzamelaar. Schreef: "De kleine blonde dood", "Het ijspaleis", "Het dolhuis", "Het bedrog", "Eenzaam", "Het geheim van Eberwein". TV: "Büch", "De wereld van Boudewijn Büch" (VARA), "Barend & Van Dorp" (RTL4). Er is in 2009 een planetoïde naar hem vernoemd. Broer van seksondernemer en TV-presentator Menno Buch (1951-2014).

23 november in de Wereld:


1859
Geboortedag US vrijbuiter, revolverheld en cowboy 'Billy the Kid' (William H. Bonney alias Henry McCarty alias 'Kid' Antrim, 1859-81), in New York City. Hij vocht in een vee-oorlog in New Mexico. Hij was volgens de legende betrokken bij de moord op in totaal 21 mensen (voor slechts vier moorden is bewezen dat Billy the Kid de dader was). Hij werd zelf op zijn 22ste doodgeschoten door sheriff Pat Garrett (1850-1908); de sheriff werd veel later, in 1908 zelf ook doodgeschoten, onder nooit opgehelderde omstandigheden.


1887
Geboortedag Engelse acteur Boris Karloff (William Henry Pratt, 1887-1969), in Camberwell, Londen. Bijnaam: 'Billy, The Uncanny'. Films: o.a. "Frankenstein", "Bride of Frankenstein", "Son of Frankenstein", "House of Frankenstein", "Frankenstein 1970", "The mask of Fu Manchu", "The terror", "The raven", "The walking dead". Hij overleed in 1969 aan de gevolgen van een longontsteking.


1889
De eerste 'jukebox' ter wereld wordt geplaatst en gedemonstreerd, in de 'Palais Royal Saloon' in Sutter Street in San Francisco, Verenigde Staten. Het apparaat, dat muziek speelt na inworp van muntgeld, is bedacht en gebouwd door Louis Glass, de baas van de 'Pacific Phonograph Company', en zijn compagnon William S. Arnold.


1941
Geboortedag Italiaanse acteur Franco Nero (Francesco Sparanero), in San Prospero, Parma. Films: "The bible" ("La bibbia"), "The virgin and the gypsy", "Don't turn the other cheek", "Submission", "Force 10 from Navarone", "The salamander", "Querelle", "Die hard 2", "Post coitum". Begon een relatie met actrice Vanessa Redgrave tijdens de opnamen van "Camelot", regisseur-scriptschrijver Carlo Nero is hun zoon.


1946
Frankrijk begint de 'Vietnamoorlog' om de bevrijdingsbeweging 'Vietminh' onder leiding van Ho Chi Minh te bestrijden. Franse oorlogsschepen beschieten de havenstad Haiphong (Tonkin). Vietnam is (dan nog) onderdeel van de 'Unie van Indochina', een kolonie van Frankrijk. In 1954 zou een wapenstilstand worden gesloten, waarbij het bewind van Ho Chi Minh werd erkend, en Vietnam -voorlopig- in een noordelijk (communistisch) deel en een zuidelijk deel werd opgesplitst. Vanaf 1957 zou de oorlog echter worden voortgezet, waarbij de Verenigde Staten Zuid-Vietnam gingen steunen.


1974
Sterfdag Iers-Amerikaanse schrijver-journalist Cornelius Ryan (1920-74). Geboren in Dublin. Werkte voor het weekblad Time. Schreef: "The longest day", "A bridge too far", "The last battle" ("Die letzte Schlacht").


1976
Sterfdag Franse schrijver, verzetsheld en cultuurminister André Malraux (André Berger, 1901-76). Was aanvankelijk communist maar kwam daar in 1939 op terug. Schreef: "La condition humaine", "Lazare".


1980
Eboli in Zuid-Italië wordt getroffen door een zware aardbeving (7.2 schaal van Richter): 2.735 mensen vinden de dood en zeker 7.500 mensen raken gewond.


1990
Sterfdag Noors-Britse auteur Roald Dahl (1916-90). Gespecialiseerd in macabere griezelverhalen, zwarte humor en kinderboeken. Schreef: "Someone like you", "Kiss kiss", "My uncle Oswald", "Sometime never: a fable for Superman". Schreef ook filmscripts: "You only live twice", "Chitty chitty bang bang", "The witches", "Matilda".


1991
Sterfdag Pools-Duitse acteur Klaus Kinski (Nikolaus Günther Nakszynski, 1926-91). Hartaanval. Groeide op in Berlijn. Onhandelbaar heethoofd. Maakte zijn beste werk i.s.m. regisseur Werner Herzog. Films: "Nosferatu... Phantom der Nacht", "Doctor Zhivago", "Woyzeck", "Love and money", "Grand slam", "Jack the ripper". Vader van de actrices Natassja Kinski en Pola Kinski.


1995
Sterfdag Franse filmregisseur Louis Malle (1932-95). Gevolgen van een 'maligne lymfoom'. Werd geboren in één van de rijkste families van Frankrijk. Creatieve taboedoorbreker. Films: "Atlantic City", "Pretty baby", "Lacombe Lucien", "Le souffle au cœur", "Les Amants", "Crackers", "Zazie dans le métro", "Damage". Hij was van 1981 tot zijn dood getrouwd met actrice Candice Bergen.


1996
Een gekaapte Boeing 767 van Ethiopian Airlines met 163 passagiers en 12 bemanningsleden aan boord stort in zee bij de Comoro eilanden: 125 doden. De brandstof was op.


2006
Sterfdag Franse acteur Philippe Noiret (1930-2006). Kanker. Films: "Topaz", "Justine", "Coup de torchon", "L'horloger de Saint-Paul", "Zazie dans le Métro", "Tendre poulet", "La grande bouffe", "Le serpent", "L'attentat", "Il postino".


2012
Sterfdag US acteur Larry Hagman (Larry Martin Hageman, 1931-2012). Gevolgen van keelkanker. Theater, TV en film. TV: serie "I dream of Jeannie" (NBC, 1965), speelde 'J.R.' in de serie "Dallas" (1978-91 en 2012). Films: "The third twin", "Deadly encounter", "Stardust", "Mother, jugs & speed", "Nixon", "Primary colors". Zoon van actrice Mary Martin (1913-90). In 1995 werd zijn leven nog op het nippertje gered dankzij een levertransplantatie.


2016
Sterfdag Duits-Britse acteur, komiek en zanger Andrew Sachs (Andreas Siegfried Sachs, 1930-2016). Hij vluchtte in 1938 met zijn ouders voor de nazi's van Berlijn naar Engeland. TV: speelde de Spaanse ober 'Manuel' (uit Barcelona) in de serie "Fawlty Towers". Maakte als 'Manuel' de singles: "Manuels good food guide", "Shaddap you face", "O Chery" (met 'Los Por Favors'), "Ode to England". Hij was ook stemacteur. Autobiografie: "I know nothing!".

23 november in de Muziek:

Bruce Hornsby's verjaardag  (1954)

Bruce Hornsby's verjaardag (1954)




1929
Geboortedag NL gitarist Wim Overgaauw (1929-95), in Hilversum. Jazz. Had zijn eigen 'Wim Overgaauw Kwartet', en trad op met het 'Pim Jacobs Trio', 'The Skymasters', het 'Wessel Ilcken Combo' en het 'Metropole Orkest'. Componeerde en speelde: "Blue guitar", maakte het album "Nuages" met Rogier van Otterloo (1941-88). Hij overleed in 1995.


1939
Geboortedag NL zangeres Helen Shepherd (of Helen Schaap, Helena Cornelia Schaap, Lenie Schaap), in IJmuiden. Ze vormde samen met haar broers Nico Schaap (artiestennaam Nico Shepherd, 1932-99) en John Shepherd (John Schaap, eigenlijk Jan Schaap, 1930-2016) tussen 1963 en 1975 'The Shepherds'. Daarna viel het trio uiteen door ruzie. Liedjes: "Voor jou", "Dank U voor deze nieuwe morgen", "De scheresliep", "Zeg kwezelken". Helen en John zouden later een comeback maken als 'The New Shepherds'. Solo: "Wereld", "Lentebruid". Ze presenteerde een radioprogramma voor de locale zender Seaport FM. In 2008 werd ze getroffen door een hersenbloeding.


1949
Geboortedag Jamaicaanse zangeres Marcia Griffiths (Marcia Llyneth Griffiths), in West Kingston, Jamaica. Bijnaam: 'the reggae empress'. Vormde het duo 'Bob & Marcia' met Bob Andy (songs: "Young, gifted and black", "Pied piper", "Sun shines for me"), en daarna het trio 'The I-Threes' met Rita Marley en Judy Mowatt (voor achtergrondkoortjes bij Bob Marley). Solo: "Electric boogie", "Stepping out of Babylon", "Stay", "Truly", "Feel like jumping".


1954
Geboortedag US zanger-pianist-songwriter Bruce Hornsby, in Williamsburg, Virginia. Groep: 'Bruce Hornsby and The Range' (songs: "The way it is", "Every little kiss", "Mandolin rain", "Jacob's ladder", "On the western skyline"), 'Bruce Hornsby and the Noise Makers', 'The Bruce Hornsby Trio', duo 'Skaggs & Hornsby' (met Ricky Skaggs). Hij was van 1990-92 parttime lid van 'The Grateful Dead'.


1972
Geboortedag US rapper Kurupt (Ricardo Emmanuel Brown), in Philadelphia. Groeide op in Hawthorne, Californië. Ook bekend als 'Young Gotti'. Hiphop. Groep: 'Tha Dogg Pound'. Songs: "Let's play house"", "New York, New York", "Come up to my room", "Every single day", "We livin gangsta like". Hij werkte samen -en vocht ruzies uit- met o.a. Snoop Dogg, Daz Dillinger en Suge Knight.


1979
Pink Floyd brengt het album "The Wall" uit. In twee weken tijd gaan er zes miljoen exemplaren over de toonbank. Begin van het 'Wall-project'.


1983
De Britse gitarist Tom Evans (1947-83) is -na Pete Ham (1947-75)- het tweede groepslid van 'Badfinger' dat zelfmoord pleegt (eveneens door zich op te hangen). Songs: "Come and get it", "Day after day", "No matter what", "Baby blue".


1985
Sterfdag US zanger-componist Big Joe Turner (Joseph Vernon Turner, 1911-85). Blues, boogie woogie en rock 'n roll. Bijnaam: 'The boss of the blues'. Werd een 'blues shouter' genoemd, beschikte over een enorm stemvolume. Zong de originele versie van "Shake, rattle and roll". Andere songs: "Well all right", "Flip flop and fly", "Hide and seek", "Morning, noon and night", "My gal's a jockey", "Chains of love", "Corrine Corrina", "Cherry red", "Sweet sixteen".


1992
Sterfdag US zanger Roy Acuff (1903-92). Bijnaam: 'the king of country music'. Country, C&W. Songs: "The wreck on the highway", "Precious jewel", "Beneath that lonely mound of clay", "Night train to Memphis".


1994
Sterfdag US songwriter-zanger Tommy Boyce (1939-94). Zelfmoord. Hij vormde het succesvolle songwritersduo 'Boyce & Hart', met Bobby Hart. Werkte o.a. voor 'The Monkees'. Zong zelf: "Alice long", "I wonder what she's doing tonight". Woonde daarna enige tijd in Engeland en werkte met o.a. 'The Darts', Iggy Pop, en Meat Loaf. Schreef: "How to write a hit song and sell it".


1995
Sterfdag US altsaxofonist-zanger Junior Walker (Oscar G. Mixon of Autry DeWalt III, 1942-95). Kanker. Tamla-Motown, soul, R&B. Groep: 'Junior Walker and The All Stars'. Songs: "Road runner", "Shotgun", "How sweet it is", "Walk in the night".


2001
Sterfdag US zanger O.C. Smith (Ocie Lee Smith, 1936-2001). Zong: "The son of Hickory Holler's tramp", "Little green apples", "Daddy's little man". Was eerder zanger in de jazzband van Count Basie. Werd in 1980 lid -en later predikant- van de 'Church of Religious Science' in Los Angeles.


2006
Sterfdag US zangeres Anita O'Day (Anita Belle Colton O'Day, 1919-2006). Hartstilstand na longontsteking. Jazz, bebop. Bijnaam: 'The Jezebel of Jazz'. Zong: "Sweet Georgia Brown", "Vaya con dios", "Let me off uptown" (met Roy Eldridge), "How high the moon", "Malaguena", "Key Largo", "Honeysuckle Rose", "Sing, sing, sing". Ze bracht vlak voor haar dood nog het album "Indestructible!" uit.


  Zoeken




Zoek op dag/maand:

Datum


Zoek op maand:

Maand





©2017 RTV Noord (beta) | Copyright en disclaimer | Regels voor het reageren | Algemene spel- en actievoorwaarden